HRD یا آزمایش نقص نوترکیبی همولوگ در آزمایشگاه ژنتیک پزشکی ویرا

مقدمه

نقص نوترکیبی همولوگ (Homologous Recombination Deficiency – HRD) یک ناهنجاری ژنتیکی است که توانایی سلول در ترمیم آسیب‌های DNA را مختل می‌کند. این نقص به‌ویژه در بیماران مبتلا به انواع خاصی از سرطان‌ها مانند سرطان تخمدان، سرطان پستان و سرطان پانکراس دیده می‌شود. آزمایش نقص نوترکیبی همولوگ به پزشکان کمک می‌کند تا بیماران را برای درمان‌های هدفمند، به‌ویژه مهارکننده‌های PARP، شناسایی کنند. آزمایشگاه ژنتیک پزشکی ویرا با بهره‌گیری از روش‌های پیشرفته ژنتیکی، خدمات تشخیصی دقیق برای HRD را ارائه می‌دهد.

نقص نوترکیبی همولوگ (HRD) چیست؟

سیستم نوترکیبی همولوگ یکی از مهم‌ترین مسیرهای ترمیم آسیب‌های دو رشته‌ای DNA است. در شرایط طبیعی، این مسیر توسط ژن‌هایی مانند BRCA1، BRCA2، RAD51، ATM، CHEK2، PALB2 و FANCA کنترل می‌شود. اگر در این مسیر ژنتیکی نقصی ایجاد شود، سلول توانایی ترمیم صحیح DNA را از دست می‌دهد که باعث ناپایداری ژنومی و افزایش خطر سرطانی شدن سلول‌ها می‌شود.

HRD

سرطان‌های مرتبط با HRD

• سرطان تخمدان با رده سلولی سروزی با درجه بالا (HGSC)
• سرطان پستان سه‌گانه منفی (TNBC – Triple Negative Breast Cancer)
• سرطان پانکراس
• سرطان پروستات متاستاتیک

کاربرد آزمایش نقص نوترکیبی همولوگ در پزشکی شخصی‌سازی‌شده

آزمایش نقص نوترکیبی همولوگ اطلاعاتی ارزشمند درباره پروفایل ژنتیکی تومور ارائه می‌دهد که می‌تواند در موارد زیر مفید باشد:

1. پیش‌بینی پاسخ به درمان‌های مهارکننده PARP: بیمارانی که HRD مثبت دارند، اغلب به داروهای PARP inhibitors مانند اولاپاریب (Olaparib)، نیراپاریب (Niraparib) و ریوپارپاریب (Rucaparib) پاسخ بهتری نشان می‌دهند.
2. انتخاب درمان مناسب: تصمیم‌گیری درباره استفاده از شیمی‌درمانی با پلاتین (Cisplatin, Carboplatin) و سایر روش‌های درمانی.
3. ارزیابی پیش‌آگهی بیماری: HRD مثبت ممکن است با پیش‌آگهی ضعیف‌تر همراه باشد، اما در عین حال می‌تواند امکان بهره‌مندی از درمان‌های هدفمند را افزایش دهد.
4. شناسایی ناقلین جهش‌های ژنتیکی: کمک به شناسایی افراد در معرض خطر که نیاز به غربالگری ژنتیکی دارند.

روش‌های تشخیص HRD در آزمایشگاه ژنتیک پزشکی ویرا

1. توالی‌یابی نسل جدید (NGS – Next Generation Sequencing)

• بررسی ژن‌های BRCA1، BRCA2، PALB2، RAD51 و سایر ژن‌های مرتبط برای شناسایی جهش‌های وراثتی یا اکتسابی.
• دقت بالا در تشخیص تغییرات ژنتیکی مسئول نقص در مسیر HRD.

2. بررسی بیومارکرهای ژنومی (Genomic Instability Score – GIS)

• اندازه‌گیری نمره ناپایداری ژنومی (GIS) از طریق تحلیل سه نشانگر ژنومی:
  • LOH (Loss of Heterozygosity): از دست رفتن هتروزیگوسیتی.
  • TAI (Telomeric Allelic Imbalance): عدم تعادل آللی در تلومر.
  • LST (Large-Scale State Transitions): بازآرایی‌های بزرگ ژنومی.
• نمره GIS بالا نشان‌دهنده وضعیت HRD مثبت است.

HRD یا آزمایش نقص نوترکیبی همولوگ

3. بررسی جهش‌های BRCA در خون محیطی (Liquid Biopsy)

• آزمایش بر روی DNA آزاد توموری (ctDNA) برای بررسی نقص نوترکیبی همولوگ در بیماران متاستاتیک.
• روش کم‌تهاجمی با امکان پیگیری پاسخ به درمان در طول زمان.

تفسیر نتایج آزمایش نقص نوترکیبی همولوگ

1. HRD مثبت (HRD+)

• نقص در ترمیم DNA تأیید شده است.
• احتمال بالاتر پاسخ به مهارکننده‌های PARP.
• گزینه‌های درمانی شامل داروهای مهارکننده PARP و شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین.

2. HRD منفی (HRD−)

• سلول‌های توموری دارای عملکرد طبیعی در مسیر نوترکیبی همولوگ هستند.
• درمان با مهارکننده‌های PARP احتمالاً کم‌اثر خواهد بود.
• بررسی سایر بیومارکرهای توموری برای انتخاب بهترین گزینه درمانی.

درمان‌های هدفمند برای بیماران HRD مثبت

1. مهارکننده‌های PARP (Poly-ADP Ribose Polymerase Inhibitors)

این داروها از ترمیم آسیب‌های DNA در سلول‌های سرطانی جلوگیری کرده و باعث مرگ انتخابی سلول‌های دارای نقص در نوترکیبی همولوگ می‌شوند.

داروهای تأیید شده شامل:

• Olaparib (اولاپاریب): مورد استفاده در سرطان‌های تخمدان و پستان HRD مثبت.
• Niraparib (نیراپاریب): دارای تأثیرات مثبت در بیماران HRD+ مبتلا به سرطان تخمدان.
• Rucaparib (ریوپارپاریب): مورد استفاده در سرطان‌های پروستات و تخمدان با جهش‌های BRCA و HRD مثبت.

2. شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین

• Cisplatin و Carboplatin: این داروها به دلیل ایجاد آسیب‌های DNA، در بیماران HRD مثبت اثربخش‌تر هستند.

3. ایمونوتراپی (Immune Checkpoint Inhibitors)

• برخی از بیماران HRD مثبت ممکن است به ایمونوتراپی با مهارکننده‌های PD-1 / PD-L1 پاسخ دهند.

آزمایش نقص نوترکیبی همولوگ

چرا آزمایشگاه ژنتیک پزشکی ویرا؟

• تجهیزات پیشرفته NGS و MLPA برای تشخیص دقیق HRD
• ارائه تفسیر تخصصی و دقیق توسط متخصصین ژنتیک پزشکی
• بررسی کامل ژن‌های مرتبط با نقص نوترکیبی همولوگ برای تصمیم‌گیری بهتر درمانی
• همکاری با پزشکان متخصص در درمان‌های هدفمند سرطان

جمع‌بندی

آزمایش نقص نوترکیبی همولوگ یک ابزار حیاتی برای بیماران مبتلا به سرطان‌های مرتبط با نقص در نوترکیبی همولوگ است. تشخیص نقص نوترکیبی همولوگ با روش‌های NGS، بررسی ناپایداری ژنومی و آزمایش‌های بیومارکری امکان‌پذیر است و تأثیر مستقیمی بر انتخاب روش درمانی دارد. بیماران نقص نوترکیبی همولوگ  مثبت معمولاً پاسخ بهتری به داروهای مهارکننده PARP و شیمی‌درمانی با پلاتین دارند.

آزمایشگاه ژنتیک پزشکی ویرا با استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته، دقیق‌ترین و تخصصی‌ترین آزمایش‌های ژنتیکی را برای تشخیص نقص نوترکیبی همولوگ ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و انجام آزمایش، با ما تماس بگیرید.

بیشتر بخوانید: